Verkeerseducatie door gedragsbeïnvloeding

December 2019

De dynamiek van het Nederlandse verkeer verandert. Nieuwe vervoermiddelen eisen hun plaats op en infrastructuur wordt steeds intensiever gebruikt. Snelheidsverschillen tussen verschillende soorten fietsers zijn meer dan verdubbeld. Het aantal ernstige verkeersslachtoffers onder fietsers stijgt. Kijkend naar de cijfers onder jongeren valt vooral de ongevallenpiek bij brugklassers op. Dit is de kwetsbare groep die veelal voor het eerst onafhankelijk serieuze forensenreizen aangaat, weg uit de relatieve bescherming van de lokale woonwijk.

Loendersloot signaleert dat de huidige vorm van verkeerseducatie een ondergeschoven kindje in het basisonderwijs is. De traditionele voorziening (veelal het VVN-lessenpakket en het praktijkexamen in groep 8) legt het in lestijd vaak af tegen andere onderwijsverplichtingen en leunt sterk op praktijkoefening in eigen tijd. Om verschillende redenen neemt zowel kwantiteit als kwaliteit van deze praktijkoefening af, terwijl de hedendaagse verkeersdynamiek juist meer oefening vraagt.

Tekort aan praktijk

Er zijn verschillende manieren om het tekort aan praktijkoefening te compenseren. Onderzoek heeft aangetoond dat het beheersen van deelcompetenties als situatiebewustzijn, beslissen in complexe situaties, sociaal en moreel handelen en gevaarherkenning een bijdrage levert aan een grote verkeersveiligheid. Loendersloot houdt zich met verschillende partners bezig met de ontwikkeling van verschillende formules die deze competenties kunnen vergroten. Hierbij zetten we in op gedragsbeïnvloeding op verschillende manieren.

Thematisch leren

Voor bouwbedrijven als Strabag en DuraVermeer ontwikkelde Loendersloot een lesprogramma met thematische ‘dode hoek’-lessen. Dit wordt ingezet in relatie tot bouwprojecten in de buurt van basisscholen als effectieve ongevalspreventie. Het werken met echte materialen (de vrachtwagen) leidt tot een grote betrokkenheid en betekenisvolle leerervaringen voor kinderen. Loendersloot onderzoekt momenteel of dit soort activiteiten ook in relatie tot andere verkeersthema’s kunnen worden ingezet en hoe met een thematische aanpak ook nieuwe groepen van toekomstige fietsers kan worden bereikt.

Fysieke maatregelen

Naast lesactiviteiten kan gedragsbeïnvloeding ook worden gerealiseerd door fysieke maatregelen op strategische plekken. Een duidelijke boodschap, oproepend tot actie, welke herhaald wordt gepresenteerd, heeft een redelijke kans om uiteindelijk tot actie te resulteren bij de verkeersdeelnemer. Een mooi voorbeeld is het visueel projecteren van de boodschap “Ik val op” ter bevordering van werkend licht op de fiets tijdens de donkere dagen op één van de drukste fietsplekken van een stad (zie foto onder). Loendersloot onderzoekt of deze benadering ook met andere thema’s en gericht op doelgroepen (jongere fietsers) toe te passen is.